Bart Lybeert

Waarom wijkcultuur?

Anderhalve week terug was er een hoop te doen qua cultuur in de Haagse binnenstad. Donderdag Oh Oh Intro, voor de studenten. Roze Zaterdag, voor de homoseksuelen. Daaropvolgend was de Museumnacht voor de culturele nachtbrakers en tenslotte dan zondag de Uitmarkt, waarbij met name het 55+ publiek aanwezig was. Een programma waar een cultuurliefhebber zijn vingers bij zou aflikken!

Dat het in de binnenstad wel goed zit met cultuur, lijkt mij duidelijk. Afgezien van Scheveningen, waar toch ook behoorlijk veel gebeurt, is in de 35 andere wijken die Den Haag telt, cultuur soms wel eens ver te zoeken.

Met het Actieplan Wijkcultuur moest daar verandering in komen. Grappig. Als ik "wijkcultuur" google zie ik bij de eerste de beste hits dat het om bronnen van de gemeente Den Haag gaat. Kennelijk gebruikt vooral de gemeente deze term. Want wat is wijkcultuur eigenlijk? Een inleiding volledig naar mijn eigen inzicht en ervaring volgt.

In de grotendeels gesubsidieerde cultuurwereld, is het verstandig te kijken naar wat de gemeente precies vindt wat wijkcultuur is. Dat doen alle structureel gesubsidieerde instellingen ook: die kijken heel goed naar wat de gemeente wil. Het eerder genoemde actieplan houdt vooral in dat de kunst- en cultuurinstellingen die Den Haag rijk is, projecten moeten organiseren in de wijken van Den Haag. Dat zou moeten gebeuren door samen te werken met lokale organisaties als wijkbibliotheken en buurthuizen. Concreet zijn hier voorbeelden van geweest, zoals toen het Gemeentemuseum, halfjaarlijks in telkens een ander stadsdeel, vrijkaartjes verspreidde. Maar behalve dat zijn er ook voorbeelden van wijkbewoners die zelf wat meer cultuur willen in hun wijk. Zoals in Leidschenveen met hun parels. Dat is wat mij betreft het summum qua wijkcultuur: bewoners die het heft in eigen handen nemen.

Wie zijn wij om te vertellen wat cultuur is? Al snel krijgt deze cultuurkruisvaart dan de verkeerde boodschap. "Wij komen u vertellen wat kunst en cultuur is en hoe goed dat wel niet is voor u!".

Behalve dat de gemeente wil dat cultuur de wijken in gaat, wil men ook dat mensen die weinig met cultuur ophebben, daar in ieder geval kennis mee kunnen maken. Ik word daar altijd een beetje nerveus van. Want: wie zijn wij om te vertellen wat cultuur is? Al snel krijgt deze cultuurkruisvaart dan de verkeerde boodschap. "Wij komen u vertellen wat kunst en cultuur is en hoe goed dat wel niet is voor u!". Ik overdrijf wellicht, maar dit is een punt om over na te denken als je iets in de wijken wilt doen.

Wijkcultuur gaat vaak hand in hand met community art projecten. Community art: gemeenschapskunst. Kunst gemaakt door een gemeenschap. Let wel: het doel hierbij is het maken van kunst. Daarom werkt community art alleen als de kunstenaar in kwestie er specifiek voor kiest om te werken met bepaalde mensen. Kortom als er artistiek een meerwaarde aan zit om op deze manier te werken. Echter, vaak wordt community art ingezet als bezigheidstherapie of om een bepaalde groep in ieder geval van de straat te halen. U kunt zich voorstellen dat projecten waarbij kunstenaars worden gevraagd "even iets te doen met die Marokkaanse jongeren" niet werken. Je krijgt er geen kunst mee en je leert de groep ook niet over wat kunst is.

Kortom, wijkcultuur kent heel wat gezichten. Ik ben ervan overtuigd dat mensen in hun wijk heel goed zelf cultuur kunnen maken. Kunstinstellingen kunnen hier hooguit bij aansluiten en hier en daar iets nieuws laten zien. We moeten oppassen de overtuiging te wekken dat wij de verité du monde hebben. Het zou de stadscultuur sieren om de cultuur in wijken zoveel mogelijk van onderaf te steunen.

Bart Lybeert is ondernemer in de kunst en cultuur en werkt als projectleider, adviseur en muzikant.

Uhm, maar wat houdt dat dan in de wijkcultuur steunen van onderaf?? Het geeft iig weer stof tot nadenken. Leuke column, heb zin in de volgende. XX

Charlotte - 20-09-’11 15:04