Bart Lybeert

Moeilijke kunst

"Ik begrijp er helemaal geen reet van" zei mijn vriendin toen we de zaal uitliepen. We hadden zojuist een theatervoorstelling gezien en ze keek me nogal beduusd aan. Vrijwel direct voelde ik een schaamte door me heen kruipen, ik wist eigenlijk ook niet wat we zojuist hadden gezien. Die schaamte vond ik niet leuk, ik had haar immers meegenomen, maar de voorstelling had me niet onberoerd gelaten. Ik zat dus nogal in dubio.

Ik geloof in de mens als nieuwsgierig wezen, maar soms moet je 'm wel een beetje helpen.

Hapklare brokken

Want aan de ene kant wil ik graag hapklare brokken. Ik wil het begrijpen en mee kunnen praten met anderen over wat zij er van vinden. Als het even kan wil ik er iets van leren en het op een of andere manier zelf ook kunnen gebruiken. Veelal gaat het dan allang niet meer over de kunst, maar om namedropping. Zo heb ik eens met een aantal oudere heren over jazz gesproken. In de hoop te praten over hoe mooi Miles Davis trompet speelt, kwamen er vooral allerlei namen van muzikanten voorbij met wie Miles had gespeeld. En met welke muzikanten die weer hadden gespeeld, enzovoorts. Uiteindelijk had iemand de wedstrijd gewonnen door een drummer te noemen die nog met Miles had gespeeld en naar wiens concert hij vorige week nog was geweest.

Aan de andere kant kan kunst me niet moeilijk genoeg zijn. Dan kan ik tenminste zeggen wat ik er van vind, zonder dat iemand daar over kan oordelen. Een discussie over kunst verwordt dan vaak tot een soort abstract geouwehoer waarbij iedereen praat, maar niemand echt iets zegt. Overigens een heerlijke bezigheid van tijd tot tijd.

Hoge en lage kunst

Makkelijke en moeilijk kunst wordt ook wel respectievelijk hoge en lage kunst genoemd. Een mooie omschrijving daarvan stelt het verschil hiertussen als volgt. Lage kunst biedt troost, werkt bevredigend en verzekert de verwachtingen van het publiek. Hoge kunst daagt uit en betwist de verwachtingen van het publiek. Naar mijn idee kan je echter ook een bevredigend gevoel krijgen van het aangaan van een uitdaging. Dus die scheiding tussen lage en hoge kunst is niet zwart wit.

Desondanks lijkt het mij voor de makers van het bidbook van Den Haag 2018 een moeilijke taak. Hoe brengen we hoge en lage kunst en cultuur samen? Ik geloof in de mens als nieuwsgierig wezen, maar soms moet je 'm wel een beetje helpen. Dan bedoel ik in het geval van beeldende kunst niet een verduidelijkend bordje waarop staat uitgelegd wat het eigenlijk is waar je naar kijkt. En in het geval muziek bedoel ik dan dat je niet het programmaboekje moet hebben gelezen om te kunnen luisteren naar de band. Wat ik dan wel bedoel, weet ik eigenlijk ook niet.

Voor 2012 neem ik me in ieder geval voor om nog meer moeilijke theaterstukken te gaan bekijken en de minst toegankelijke kunstwerken te zien. Mijn vriendin gaat dan gewoon mee.

Bart Lybeert is ondernemer in de kunst en cultuur en werkt als projectleider, adviseur en muzikant.