Levenslessen van Vos
‘Niet spreken, maar doen”, dat was de les van Erik Vos die dinsdagmiddag uitgebreid terugblikte op zijn tachtigjarige leven. Theater de Appel zou er nooit zijn gekomen, als de regisseur zijn bedoelingen had uitgelegd aan de bewindslieden. En was er meer gesproken dan gedaan dan was de Appel later vermorzeld in politieke bezuinigingsstormen. En een tweede levensles: “Alles draait om mensen.” En hij doelde daarmee op de mensen die net zo eigenzinnig zijn als hij. Vrouwen als wethouder Louise Engering, die de negatieve adviezen van kunstcommissies in de wind durfde te slaan en daarmee het theater redde. Mannen als zijn opvolger Aus Greidanus die het waagde om in een onzekere periode elf uur lange theatermarathons op poten te zetten.
Onthulling
Vos voegde daarna een nieuwe daad bij deze levenswijsheden en trok samen met die andere eigenzinnige wethouder van cultuur, Marjolein de Jong, het plastic van een schilderij en onthulde zijn portret. Waar? In de foyer van de Appel in Scheveningen? Nee, in het hart van Den Haag, en wel in de Koninklijke Schouwburg.
In de Koninklijke Schouwburg? Ja, in dat ouderwetse lijsttheater dat het soort toneel heeft voortgebracht waar Vos zich met de Appel zo vurig tegen heeft afgezet. Maar waarom daar? Omdat de Appel zelf geen portrettengalerij bezit. En waarom Vos? Hij hoort hij bij de andere groten te hangen, zei Schouwburgdirecteur Oscar Wibaut, omdat hij een van de aartsvaders is van het Nederlandse toneel.
Vechter
Vos is een vechter. Iemand die van geen wijken weet. Zelfs op zijn 82ste verzet hij zich nog tegen de machten die kunstenaars monddood proberen te krijgen. Kunst gaat niet om geld en marktwerking, maar om passie in een wereld van beeld en verbeelding. “Wereld van beeld en verbeelding” is dan ook de titel van zijn laatste boek.
De komende tien jaar
“Wereld van beeld en verbeelding” had ook de titel kunnen zijn van het concept voor Den Haag, Europese Culturele Hoofdstad 2018. Artistiek directeur Aus Greidanus heeft echter “Stad zonder muren” bedacht, “vrijplaats voor grenzeloos denken”. Verbeelding is grenzeloos denken. De wereld zou eigenlijk zonder grenzen moeten zijn. Laten we beginnen met de muren en grenzen tussen mensen te slechten in Den Haag. Niet spreken maar doen, want alles draait om de mens. Eigenzinnige mensen als Vos. We hopen dat de nieuwe Vossen en Greidanussen opstaan en snel van zich laten horen. We hebben hen de komende tien jaar hard nodig.
